|
HLA-özellikleri nedir?
HLA-özellikleri, doku özellikleridir. Burada söz konusu olan doku immun sistem diye de tanımlanan HLA-sistemidir. HLA “Human Leukocyte Antigen” kelimelerinin kısaltmasıdır, çünkü doku özellikleri ilk önce akyuvarların (lökosit) yüzeyinde belirlenmiştir. Her insan vücut hücrelerinde, bu sayede koruma sisteminin vücut dokusunu yabancı dokudan ayırt etmesine yarayan özgün doku özellikleri taşımaktadır. Böylece hastalık tetikleyicilerine karşı (yabancı proteinler) bir savunma mekanizması oluşur, bu savunma mekanizması nakil işleminden sonra reddetme tepkilerine (bakınız GvHD) yol açabilmektedir. Bu sebeple hastada endişe edilen reddetme tepkileri oluşmaması için bağışçı ile hastanın HLM-özellikleri (doku özellikleri) arasında yüzde yüze yakın bir uyumun olması büyük önem taşır.
Tüm HLA-sisteminin genetik bilgisi 6 numaralı kromozomun kısa kolunda yerleşiktir ve HLA-özelliklerinin belirli protein yapılarının hücre yüzeyinde yoğrulmasına tesir eder. Bunlar dayanak aldıkları gen yerlerine göre adlandırılırlar. En önemli HLA-özellikleri HLA-A, HLA-B ve HLA-DR özellikleridir. Bu özellikler belirlendikten sonra kural gereği bir bağışçının bir hasta için kök hücre bağışçısı olarak söz konusu olup olamayacağı konusunda ilk kararlar verilebilir. Daha sonraki doku tipi belirlemeleri çerçevesinde bunlardan başka HLA-özellikleri de bulunur, bunlar öncelikle HLA-C, HLA-DQ ve HLA-DP özellikleridir.
Her insan kalıtsal bilgilerin bir kısmını anneden ve bir kısmını babadan aldığı için doku özelliklerinde de bir özellik tipi için, burada rakamlarla tanımlanan iki açık belirti vardır. Böylece HLA-bulgusu örneğin HLA-A için 2 ve 24, HLA-B için 7 ve 61 ve HLA-DR için 11 ve 13 şeklinde olabilir.
Doku özelliklerindeki çok fazla sayısal çeşitlilikte yoğrulma olasılıkları sebebiyle HLA doku özelliğinin bir bireyde ne şekilde bütünleşebileceği konusunda sayısız olasılık vardır. Halk arasındaki her bir doku özelliği de sıkça çeşitlilik gösterdiğinden bir hasta için aynı HLA doku örneğine sahip uygun bir bağışçı bulabilme olasılığı yirmi binde birden, milyonda bire kadar uzanmaktadır.
|
